مير محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى

مقدمه و فهرست 85

طب اكبرى ( فارسى )

[ 1559 ] فايده : خضرت حادث از ضربه را بايد بعد از تسكين درد علاج نمود . [ 1560 ] مقالهء هفتم : در وشم ( خال‌كوبى ) . [ 1561 ] مقالهء هشتم : در بادشنام ؛ كه سرخى مايل به كدورت است كه معمولا در ايام سرما بر دست و پا مىافتد . [ 1562 ] مقالهء نهم : در تغيير رنگ بدن ؛ كه در اثر اخلاط فاسد يا كثرت يك خلط يا مرض جگر يا طحال يا آفتاب‌زدگى و تناول اشياى مغيّر رنگ چون زيره و زنيان يا اعراض نفسانيه و سوءتغذيه است . [ 1563 ] فصل سوم : در حزاز ( ابريه ) ؛ كه پوسته‌پوسته شدن پوست سر است . [ 1564 ] فصل چهارم : در تركيدگى دست و پا و لب و پاشنه . [ 1565 ] فايده : تركيدگى اطراف دهان در اثر رطوبت شور نازله از سر . [ 1566 ] فايده : درد زير پا كه راه رفتن را مشكل مىكند . [ 1567 ] فصل پنجم : در قشف و تقشر جلد ؛ يعنى خشكى و پوسته‌پوسته شدن پوست . [ 1568 ] فصل ششم : در سحوج جلد ؛ يعنى خراشيدن پوست . [ 1569 ] فايده : خراش عانه و بيخ ران . [ 1570 ] باب بيست و پنجم : در امراض مو و امور متعلق به مو . [ 1571 ] فصل اول : در داء الثعلب و داء الحيه ؛ كه ريزش و فساد موها است كه ماده‌اش بلغم سوخته يا صفراى تيز يا سوداى محترقه يا خون غليظ فاسد است . [ 1572 ] فايده : عجايبى دربارهء گياهى به نام يبروج صنمى ( سراج القطرب ) . [ 1573 ] فايده : تفسيا ، همان ثافسيا يا صمغ سداب است . [ 1574 ] فصل دوم : در انتشار و تساقط مو ؛ كه عبارت است از ريزش موى سر ، ريش و يا ابرو به سبب نقصان غذا ، تخلخل پوست ، تنگى سوراخ‌هاى پوستى و خشكى و ضخامت پوست ، كثرت رطوبت غليظ بلغمى در پوست ، اجتماع مواد خلطيهء رديه در پوست ، استيلاى رطوبت بر پوست ، امراض پوستى چون سعفه و زخم . [ 1575 ] حقيقت تولد مو چيست ؟ . [ 1576 ] نوعى از ريزش مو به نام « علت نعمامه » كه پوست سر نرم است . [ 1577 ] فصل سوم : در صلع ( طاسى ) . [ 1578 ] فايده : نظر بوعلى در طاس نشدن زنان و خواجگان . [ 1579 ] فصل چهارم : در تشقق شعر ؛ يعنى پرپر شدن موها به سبب غلبهء خشكى . [ 1580 ] فصل پنجم : در نموسة ؛ يعنى كثرت چربى موها به علت كثرت مواد غذايى در كنار موها . [ 1581 ] فصل ششم : در شيب ؛ يعنى سفيد شدن موها .